To nie lenistwo, to przetrwanie. Dlaczego po porodzie zajadamy stres i emocje?

Znasz to uczucie, kiedy dom cichnie, dzieci w końcu zasypiają, a Ty stajesz przed lodówką z poczuciem, że po prostu ci się to należy? Że dzisiejszy dzień był tak niewyobrażalnie trudny, pełen przebodźcowania i zmęczenia, że jedzenie to jedyna rzecz, nad którą miałaś jeszcze jakąkolwiek kontrolę?

Jeśli od narodzin pierwszego dziecka zmagasz się z nadwagą lub otyłością, a waga stała się źródłem cichego, ciągłego cierpienia, musisz usłyszeć jedną rzecz zanim przeczytasz cokolwiek innego: to nie jest kwestia braku silnej woli. To nie jest lenistwo.

Ciało kobiety po ciąży i porodzie przechodzi rewolucję, o której wciąż za cicho mówimy w społeczeństwie. Kiedy łączysz pracę na etacie, dom, wychowanie dzieci w obcym kraju bez stałej, bliskiej wioski wsparcia i chroniczny brak snu, Twój układ nerwowy zaczyna grać w trybie przetrwania. A w trybie przetrwania mózg nie szuka sałaty – szuka natychmiastowego ratunku.

Co dzieje się w mózgu niewyspanej i przebodźcowanej mamy?

Z perspektywy neurobiologii stałe życie w gotowości dosłownie zmienia chemię naszego organizmu. Twoje ciało wykonało gigantyczną pracę – było bezpiecznym domem dla Twoich synów, dało im życie i zrobiło znacznie więcej, niż kiedykolwiek uważałaś za możliwe. Jednak po porodzie Twój układ nerwowy bardzo często utkwitł w stanie przewlekłego alarmu (reakcji walki lub ucieczki).

• Hormonalny rollercoaster: Chroniczny brak snu podnosi poziom kortyzolu – hormonu stresu. Kortyzol wysyła do mózgu sygnał: potrzebujemy energii, bo wokół jest niebezpieczeństwo. Siąganie po słodycze czy przetworzone jedzenie to najszybszy sposób na dostarczenie tej energii i sztuczne podbicie dopaminy w stanie wyczerpania.
• Zmęczenie kory przedczołowej: Odpowiada ona za racjonalne wybory i samokontrolę. Kiedy jesteś wykończona, ta część mózgu po prostu "wyłącza się", a stery przejmuje impulsywny układ limbiczny. To fizjologia, a nie twój brak charakteru.
• Przekroczenie okna tolerancji: Kiedy codzienne bodźce, płacz dzieci, presja w pracy i obowiązki domowe przekraczają Twoje tzw. okno tolerancji, jedzenie staje się awaryjnym zaworem bezpieczeństwa. Pomaga "schłodzić" przebodźcowany układ nerwowy i na chwilę poczuć ulgę.

Samotność w obcym kraju i raniące słowa otoczenia

Wszystko to dzieje się w tle ogromnej społecznej presji. Macierstwo na obczyźnie – z dala od rodzinnych stron, babć i wsparcia – bywa niezwykle samotne. Do tego dochodzi bolesne zderzenie z ocenami innych.

Wiele kobiet boleśnie doświadcza toksycznych i kąśliwych uwag. W Polsce czy w kontaktach z ludźmi, którzy zatrzymali się w erze archaicznych standardów urody, nietrudno usłyszeć bolesne komentarze: "A co ty ze sobą zrobiłaś?", "Zasiedziałaś się w domu", "Trzeba było wziąć się za siebie". Te słowa zostają w głowie na długo, budząc poczucie winy i wstydu.

Nic dziwno, że z czasem zaczynasz naturalnie ograniczać kontakt z takimi ludźmi. Przestałaś się spotykać z tymi, którzy rzucali w Twoją stronę jadowite teksty – i to była najzdrowsza decyzja, jaką mogłaś podjąć. Twoja psychika potrzebuje przestrzeni wolnej od oceny, a nie kolejnych ciosów.

Bezpieczna przystań w domu – gdy mąż widzi człowieka, a nie kilogramy

W tym całym trudzie najpiękniejszą i najważniejszą ostoją może okazać się dom. Wiele kobiet nosi w sobie lęk, że przestaną być atrakcyjne dla swoich partnerów. Tymczasem prawdziwe, dojrzałe wsparcie wygląda zupełnie inaczej.

Jeśli Twój mąż powtarza Ci, że ciało kobiety po dwóch ciążach i porodach ma prawo się zmienić, że Twoje ciało było domem dla Waszych synów, dało im życie i wykonało nadludzki wysiłek – masz obok siebie kogoś, kto rozumie istotę macierzyństwa. Mężczyzna, który nie ocenia, nie wytyka kilogramów, ale przypomina o Twojej sile i pięknie, tworzy dla Ciebie bezpieczną bazę. To dzięki takiej akceptacji w domu poziom kortyzolu może w końcu opaść, dając przestrzeń do autentycznego zdrowienia.

Jak zacząć odzyskiwać siebie bez biczowania się dietami?

Próba przejścia na restrykcyjną dietę w momencie, gdy Twój układ nerwowy jest na skraju wyczerpania, to jak dolewanie oliwy do ognia. Kolejne zakazy to dla organizmu dodatkowy stres, który kończy się poczuciem porażki. Zamiast walki ze sobą, spróbuj podejść do siebie z czułością:

1. Nazwij emocję zamiast sięgać po przekąskę: Zanim sięgniesz po jedzenie w środku dnia, zatrzymaj się na pięć sekund i zapytaj siebie: czego teraz najbardziej pragnę? Czy to głód fizyczny, czy zmęczenie, złość, samotność albo potrzeba ukojenia?
2. Zadbaj o mikropauzy: Sen z małym dzieckiem bywa luksusem, ale możesz szukać mikromomentów dla układu nerwowego – kilku głębokich oddechów przy otwartym oknie, kubka ciepłej kawy wypitej w ciszy bez telefonu w ręku.
3. Pamiętaj, kim jesteś: Twoja wartość nie mieści się w rozmiarze ubrań. Jesteś mamą, partnerką, kobietą o ogromnej wrażliwości, która każdego dnia dźwigasz psychicznie więcej, niż inni są w stanie dostrzec.

Nie jesteś w tym sama. Tysiące kobiet w tej chwili czyta te słowa i myśli dokładnie to samo: "Też tak mam". Daj sobie prawo do gorszych dni, do zmęczenia i do powolnego dochodzenia do siebie we własnym tempie. Zasługujesz na to, by traktować siebie z taką samą czułością, jaką obdarzasz swoje dzieci.